Licenciranje agencija za nekretnine na Balkanu

Crna Gora je posredovanje u prometu nekretnina prvi put uredila posebnim zakonom 2025. godine. Posredovanjem sada može da se bavi samo privredno društvo ili preduzetnik sa sjedištem u Crnoj Gori koji je upisan u Registar posrednika i zapošljava najmanje jednog agenta sa položenim stručnim ispitom. Do tada je tržište bilo potpuno neregulisano.

Srbija ima najduže uhodan sistem u regionu: licenciranje posrednika uvedeno je zakonom iz 2013. godine. Registar posrednika je javan i pretraživ na internetu, pa svaki klijent može za nekoliko sekundi provjeriti da li agencija smije da posreduje.

BiH nema državni zakon o posredovanju — materija je uređena na nivou entiteta, i to gotovo identično. Federacija BiH primjenjuje zakon od 6. januara 2022, a Republika Srpska svoj od 2020. godine. Brčko distrikt nema poseban zakon o posredovanju, pa se tamo primjenjuju opšti propisi o privrednim društvima i propisi o sprječavanju pranja novca.

Hrvatska je u julu 2026. dobila potpuno novi zakon o posredovanju koji je zamijenio propis iz 2007. Sistem ostaje dvostepen — rješenje ministarstva pa upis u Registar HGK — ali su granice osiguranja i kazne osjetno podignute, a agent smije biti u radnom odnosu samo kod jednog posrednika.

Slovenija licencira fizička lica, a ne samo agencije: posredovati smije samo posrednik sa ličnom licencom upisanom u imenik. Slovenački zakon je i jedini u regionu koji izričito ograničava proviziju — najviše 4% ugovorne vrijednosti.

Sjeverna Makedonija je jedina zemlja u kojoj radimo bez ikakvog licenciranja posrednika: nema stručnog ispita, licence ni registra agencija. MONEYVAL je u izvještaju iz 2023. izričito konstatovao da za sektor nekretnina ulazni uslovi u potpunosti izostaju. Provjera agencije svodi se na provjeru pravnog lica u Centralnom registru i na kvalitet pisanog ugovora.

Albanija je 2022. uvela profesiju posrednika po uzoru na regulisane profesije: sertifikat izdaje Ministarstvo pravde, a ne komora, i vezan je za fizičko lice. Zakon je donesen i zbog obaveza prema FATF-u i MONEYVAL-u, pa je težište na provjeri porijekla novca i integriteta posrednika.